Günlük işlemlerden okul ve iş hesaplarına kadar temel matematik sonuçlarını formülleriyle birlikte hızlıca bul. Her araç işlemin nasıl yapıldığını örneklerle açıklar.
Günlük hayatta karşılaştığın hesapların çoğu birkaç temel kalıba indirgenir: bir değişimin yüzdesini bulmak, bir orandan bilinmeyen değeri çıkarmak, birkaç değerin ortalamasını almak ya da bir ölçüyü başka birime çevirmek. Sorunun hangi kalıba uyduğunu bilirsen doğru aracı seçmek ve sonucu kontrol etmek kolaylaşır. Aşağıda en sık karşılaşılan durumlar ve bu durumlarda hangi aracı kullanman gerektiği anlatılıyor.
Yüzde mi, oran orantı mı?
Bir fiyatın ne kadar arttığını ya da azaldığını soruyorsan Yüzde Hesaplama aracını kullan. Burada dikkat etmen gereken nokta başlangıç değeridir: değişim oranı her zaman başlangıç değerine bölünerek bulunur. 80 TL’den 100 TL’ye çıkan bir fiyat %25 artmıştır, ama 100 TL’den 80 TL’ye inen fiyat %20 azalmıştır. Aynı fark, farklı başlangıç noktalarında farklı yüzde verir.
Bir miktar ile karşılığı arasında sabit bir ilişki varsa Oran Orantı Hesaplama daha uygundur. 3 kg ürün 240 TL ise 5 kg’ın fiyatı 240 ÷ 3 × 5 = 400 TL’dir. Tarif ölçülerini kişi sayısına göre büyütmek, harita ölçeğinden gerçek mesafeyi bulmak veya birim fiyat karşılaştırmak da aynı kalıba girer.
Değişimin büyüklüğünü soruyorsan: Yüzde Hesaplama.
Bir değer diğerine bağlı ve bilinmeyeni arıyorsan: Oran Orantı Hesaplama.
Birden fazla adımlı bir işlemi kontrol etmek istiyorsan: Hesap Makinesi.
Ortalama, kök ve üs
Ortalama Hesaplama beş sayının toplamını ve aritmetik ortalamasını verir. Not ortalaması, aylık harcama ortalaması veya birkaç ölçümün ortalaması için kullanabilirsin. Değerlerin ağırlıkları farklıysa, örneğin derslerin kredileri eşit değilse, basit aritmetik ortalama yerine her değeri ağırlığıyla çarpıp toplamı ağırlıkların toplamına bölmen gerekir; bunu Hesap Makinesi ile parantez kullanarak yapabilirsin.
Karekök ve Üslü Sayı aracı alan ve hacim hesaplarında işe yarar. 144 m² kare bir arsanın bir kenarı √144 = 12 m’dir. Üslü sayılar ise tekrar eden çarpmalarda karşına çıkar; 2 üzeri 10, yani 1.024, her adımda iki katına çıkan bir büyümenin on adım sonraki değeridir.
Birim çevirirken dikkat
Uzunluk Birim Çevirme metre, santimetre, milimetre, kilometre, inç ve fit arasında dönüşüm yapar. 1 metre yaklaşık 39,37 inç ve 3,28 fittir. Ekran boyutları, ithal ürün ölçüleri ya da yurt dışı kaynaklı teknik çizimlerle çalışırken sonucu önce ortak bir birime çevirmek hata riskini azaltır.
Alan ve hacim hesaplarında birim çevirme doğrusal değildir: 1 metre 100 santimetre olsa da 1 m² 10.000 cm²’dir. Bu yüzden uzunlukları önce aynı birime çevirip sonra çarpmak, alanı hesaplayıp sonra çevirmekten daha güvenlidir.
Sorunun türüne göre araç seçimi
Soru örneği
Kullanacağın araç
Hazırda olması gerekenler
Fiyat yüzde kaç arttı?
Yüzde Hesaplama
Eski ve yeni değer
5 kg kaç TL tutar?
Oran Orantı Hesaplama
Bilinen miktar, karşılığı ve yeni miktar
Sınav notlarımın ortalaması ne?
Ortalama Hesaplama
En fazla beş değer
Kare alanın kenarı kaç metre?
Karekök ve Üslü Sayı
Alan değeri
65 inç ekran kaç santimetre?
Uzunluk Birim Çevirme
Değer ve kaynak birim
Birkaç işlemi tek satırda yapmak
Hesap Makinesi
İşlem sırası ve parantezler
Sık yapılan hatalar
Yüzde değişimi yanlış tabana bölmek: değişim her zaman başlangıç değerine göre hesaplanır.
Ardışık yüzdeleri toplamak: önce %20 artıp sonra %20 azalan 100 TL, 100 değil 96 TL olur.
İşlem önceliğini unutmak: çarpma ve bölme toplama ile çıkarmadan önce yapılır; emin değilsen parantez kullan.
Ağırlıkları farklı değerlerin basit ortalamasını almak.
Alan birimlerini uzunluk birimi gibi çevirmek: m²’den cm²’ye geçerken 100 ile değil 10.000 ile çarpılır.