Kullanılan formül
Üslü değer = aⁿ; n’inci dereceden kök = a^(1/n). Hesaplama ve kaynak politikamız
Bir sayının üslü değerini ve seçtiğin dereceden kökünü aynı anda hesapla.
Alanları kendi değerlerinle değiştir; sonuç anında güncellenir.
Üslü sayı aⁿ biçiminde hesaplanır. n'inci dereceden kök ise a üzeri 1/n değerine eşittir.
16 üzeri 2 değeri 256; 16'nın ikinci dereceden kökü yani karekökü 4 olur.
Üslü ifade, bir sayının kendisiyle kaç kez çarpılacağını gösterir. Kök alma üs alma işleminin tersidir.
Karekök ikinci, küpkök üçüncü dereceden köktür. Araç farklı üs ve kök derecelerini birlikte hesaplar.
Bir sayının n'inci kuvveti, o sayının kendisiyle n kez çarpılmasına eşittir; araç tabanı ve üssü girerek sonucu doğrudan hesaplar.
Karekök ikinci dereceden köktür (a^(1/2)), küpkök ise üçüncü derecedendir (a^(1/3)); araç istenen kök derecesini seçmene izin verir.
Reel sayılar kümesinde negatif bir sayının çift dereceden kökü tanımsızdır; araç bu durumda gerçek sayı sonucu üretemez.
Karekök ve üslü sayılar yalnızca ders kitabında kalmaz: kare bir odanın kenarını alanından bulurken, birkaç yılda büyüyen bir tutarın yıllık ortalama artışını hesaplarken ya da bir ekranın köşegenini kontrol ederken aynı işlemleri kullanırsın. Bu bölüm, hesaplayıcının sonucunu kafadan tahmin etmenin yollarını ve sık karıştırılan kuralları anlatır.
Bir sayının karekökünü tahmin etmek için onu iki tam kare arasına yerleştir. 50, 49 ile 64 arasındadır; bu yüzden √50, 7 ile 8 arasında ve 7’ye çok yakın olmalıdır. Hesaplayıcı √50 için yaklaşık 7,0711 verir. 1’den 20’ye kadar sayıların karelerini bilmek bu tahmini hızlandırır; örneğin 12² = 144, 15² = 225 ve 20² = 400 olduğu için 200’ün karekökünün 14 ile 15 arasında olduğunu hemen görürsün.
Daha hassas bir tahmin istiyorsan tahminini sayıya böl ve bulduğun değerle tahmininin ortalamasını al: (7 + 50 ÷ 7) ÷ 2 ≈ 7,0714. Tek adımda gerçek değere binde birden daha yakın bir sonuca ulaşırsın. Bu yöntem, hesaplayıcının verdiği sonucun mantıklı olup olmadığını saniyeler içinde kontrol etmeni sağlar.
20 m²’lik kare bir odanın bir kenarı √20 ≈ 4,47 m’dir. Dik üçgenlerde Pisagor bağıntısı da kök gerektirir: kenarları 3 m ve 4 m olan dikdörtgen bir alanın köşegeni √(3² + 4²) = √25 = 5 m’dir.
Kök, büyüme oranlarının ortalamasını bulmanın da doğru yoludur. Bir tutar iki yılda %44 arttıysa yıllık ortalama artış %22 değildir; √1,44 = 1,2 olduğu için her yıl %20 artmıştır. Üç yılda 1,331 katına çıkan bir değer için küpkök kullanırsın: ∛1,331 = 1,1, yani yıllık %10. Hesaplayıcıda taban olarak büyüme katsayısını, kök derecesi olarak yıl sayısını yazman yeterlidir.
Üs, bir çarpmanın kaç kez tekrarlandığını gösterdiği için küçük farklar zamanla büyük sonuçlara dönüşür. 2 üzeri 10, 1.024 eder. Yılda %5 büyüyen bir değer 10 yıl sonunda 1,05¹⁰ ≈ 1,63 katına çıkar; bu, 10 × %5 = %50 artıştan belirgin biçimde fazladır.
Negatif üs, sayının tersini alır: 2⁻³ = 1 ÷ 2³ = 0,125. Kesirli üs ise kök ile kuvvetin birleşimidir: 8^(2/3), önce küpkök sonra kare alınarak bulunur ve 4 eder. Hesaplayıcıya üs olarak 0,67 yazarsan sonuç 4,03 civarında çıkar, çünkü 0,67 tam olarak 2/3 değildir; bu tür üslerde kökü ve kuvveti ayrı ayrı hesaplamak daha kesin sonuç verir.
Hesaplayıcıda taban sıfır ya da pozitif bir sayıdır. Negatif bir sayının tek dereceden kuvvetini elle kolayca bulabilirsin: (−2)³ = −8. İşareti kenara ayır, pozitif sayıyla hesapla ve üs tek sayıysa sonucu negatif yaz. Üs çift sayıysa sonuç pozitiftir: (−2)⁴ = 16.
Yazımda parantez önemlidir. (−2)² = 4’tür, ama parantezsiz −2² ifadesi genel kabule göre önce kare alınıp sonra eksi uygulandığı için −4 olarak okunur. Negatif bir sayının çift dereceden kökü ise reel sayılarda tanımlı değildir.
| Sayı | Karekök | Küpkök | Kare | Küp |
|---|---|---|---|---|
| 2 | ≈ 1,4142 | ≈ 1,2599 | 4 | 8 |
| 8 | ≈ 2,8284 | 2 | 64 | 512 |
| 27 | ≈ 5,1962 | 3 | 729 | 19.683 |
| 50 | ≈ 7,0711 | ≈ 3,6840 | 2.500 | 125.000 |
| 64 | 8 | 4 | 4.096 | 262.144 |
| 100 | 10 | ≈ 4,6416 | 10.000 | 1.000.000 |
Üslü değer = aⁿ; n’inci dereceden kök = a^(1/n). Hesaplama ve kaynak politikamız
Hesaplama, sayfada açıklanan matematiksel yöntem ve kullanıcının girdiği değerlere dayanır.
Sonuç yaklaşık planlama içindir; satın alma öncesinde teklif ve ölçüleri doğrula.
Hata bildir veya düzeltme öner