MATEMATİK

Ortalama hesaplama

İki ile beş sayı arasındaki aritmetik ortalamayı, toplamı ve değer aralığını hesapla.

Hesaplama bilgileri

Alanları kendi değerlerinle değiştir; sonuç anında güncellenir.

ÖRNEKLİ ANLATIM

Ortalama hesaplama nasıl yapılır?

Hesaplama yöntemi

Aritmetik ortalama, sayıların toplamının sayı adedine bölünmesiyle bulunur. Formül: (x₁ + x₂ + … + xₙ) / n.

Örnek hesaplama

70, 80, 90, 60 ve 100 değerlerinin toplamı 400; aritmetik ortalaması 400 / 5 = 80 olur.

HESAPLAMA REHBERİ

Aritmetik ortalama nasıl bulunur?

Ortalama, farklı değerleri tek bir merkezî değerle özetler. Aritmetik ortalama için bütün değerleri toplayıp değer sayısına bölmek yeterlidir.

Not ortalaması gibi farklı önem derecesine sahip değerlerde ağırlıklı ortalama gerekebilir. Bu sayfa eşit ağırlıklı aritmetik ortalamayı hesaplar.

SIK SORULANLAR

Ortalama hesaplama hakkında merak edilenler

Aritmetik ortalama nasıl hesaplanır?

Girilen tüm değerler toplanır ve toplam, değer sayısına bölünür. Bu, her değeri eşit ağırlıklı kabul eden en yaygın ortalama yöntemidir.

Ortalama ile medyan aynı şey mi?

Hayır. Ortalama tüm değerlerin toplamına dayanırken medyan sıralı verideki ortanca değerdir; bu araç yalnız aritmetik ortalamayı hesaplar.

Bazı değerler diğerlerinden daha önemliyse ne yapmalıyım?

Değerlerin önem derecesi farklıysa Ağırlıklı Ortalama aracını kullanmak, her değerin kendi ağırlığıyla hesaba katılmasını sağlar.

DETAYLI REHBER

Hedef ortalamaya ulaşmak için sıradaki sınavdan kaç alman gerekir?

Ortalama çoğu zaman geriye dönük bir sonuç gibi görülür, ama en çok ileriye dönük bir soruyu yanıtlamak için işe yarar: “Ortalamamı şu seviyeye çıkarmak için bir sonraki notum kaç olmalı?” Aynı mantıkla uç değerlerin ortalamayı nasıl saptırdığını, beşten fazla değeri nasıl birleştireceğini ve ortalamaların ortalamasının neden çoğu zaman yanlış olduğunu da görebilirsin.

Gereken sonraki değeri bulmak

Hedef ortalamaya ulaşmak için gereken sonraki değer şu şekilde bulunur: hedef ortalama × (mevcut değer sayısı + 1) − mevcut toplam. Hesaplayıcı sana toplamı zaten gösterdiği için bu işlemi tek adımda yapabilirsin.

Örneğin dört sınavdan 70, 80, 90 ve 60 aldın. Toplam 300, ortalama 75’tir. Beşinci sınavdan sonra ortalamanın 80 olmasını istiyorsan 80 × 5 − 300 = 100 alman gerekir. Hedef 78 olsaydı 90 yeterdi. Hedef 82 olduğunda sonuç 110 çıkar; notlar 100 üzerinden veriliyorsa bu hedefe tek bir sınavla ulaşmak mümkün değildir.

Tek bir uç değer ortalamayı ne kadar saptırır?

Hesaplayıcının varsayılan değerleri olan 70, 80, 90, 60 ve 100’ün ortalaması 80’dir. Bu değerlerden 100’ü 10 ile değiştirdiğinde ortalama 62’ye düşer; tek bir değer, ortalamayı 18 puan aşağı çeker. Böyle durumlarda ortancayı, yani medyanı da kontrol etmek faydalıdır.

Medyanı bulmak için değerleri küçükten büyüğe sırala. Değer sayısı tekse ortadaki değer, çiftse ortadaki iki değerin ortalaması medyandır. Yukarıdaki örnekte sıralı dizi 10, 60, 70, 80, 90 olur ve medyan 70’tir. Ortalama ile medyan arasında büyük fark varsa verinde dikkat edilmesi gereken bir uç değer olabilir. Hesaplayıcının gösterdiği en küçük ve en büyük değerler de bu durumu hızlıca fark etmeni sağlar.

Beşten fazla değerin ortalaması

Hesaplayıcı en fazla beş değer alır, ama toplamları kullanarak daha uzun listelerin ortalamasını da bulabilirsin. Önce ilk beş değeri gir ve toplamı not et; varsayılan değerlerle bu 400’dür. Sonra kalan değerleri, örneğin 85, 95 ve 75’i girerek toplamlarını bul: 255. Genel ortalama, toplamların toplamının değer sayısına bölünmesidir: 655 ÷ 8 ≈ 81,88.

Burada iki grubun ortalamalarını, yani 80 ile 85’i toplayıp ikiye bölmek yanlış sonuç verir. Gruplar farklı sayıda değer içerdiğinde ortalamaların ortalaması, küçük gruba gereğinden fazla ağırlık verir.

Ortalamaların ortalaması ne zaman yanıltır?

10 öğrencili bir sınıfın ortalaması 70, 30 öğrencili bir sınıfın ortalaması 90 olsun. İki ortalamayı toplayıp ikiye bölersen 80 bulursun. Gerçek ortalama ise (10 × 70 + 30 × 90) ÷ 40 = 85’tir, çünkü öğrencilerin dörtte üçü ikinci sınıftadır. Grupların büyüklüğü farklıysa ağırlıklı ortalama hesaplayıcısını kullanmalı ve her grubun öğrenci sayısını ağırlık olarak girmelisin.

Hesaplayıcı eksi değerleri de kabul eder; bu, sıcaklık veya kâr-zarar gibi verilerde işe yarar. Dört günün sabah sıcaklıkları −4, 2, 5 ve −1 derece ise toplam 2, ortalama 0,5 derecedir. Eksi ve artı değerler birbirini dengelediği için ortalama, günlerin hiçbirinde ölçülmemiş bir değer olabilir; yorumlarken en küçük ve en büyük değere de bakmayı unutma.

70, 80, 90 ve 60 notlarından sonra hedefe göre gereken beşinci not
Hedef ortalamaGereken toplam (hedef × 5)Mevcut toplamGereken beşinci not
7537530075
7638030080
7839030090
80400300100
82410300110 (100 üzerinden ulaşılamaz)
Tüm sınavların eşit ağırlıkta olduğu varsayılmıştır. Ağırlıklar farklıysa ağırlıklı ortalama hesaplayıcısını kullan.

Sık yapılan hatalar

  • Farklı ağırlıktaki sınavların (örneğin vize ve final) basit ortalamasını almak.
  • Kullanılacak değer sayısını düzeltmeden hesaplamak; dört not girip sayıyı 5’te bırakırsan beşinci alandaki değer de ortalamaya girer.
  • Farklı büyüklükteki grupların ortalamalarının ortalamasını almak.
  • Tek bir uç değerin etkisini fark etmeden ortalamayı “tipik değer” gibi yorumlamak.
ŞEFFAF HESAPLAMA

Bu sonuca nasıl güvenebilirsin?

Son kontrol11 Ağustos 2026

Varsayımlar

  • Sonuç girilen ölçü ve fiyatlara dayanır.
  • Gerçek fiyat, ürün ve uygulama koşulları sonucu değiştirebilir.

Kaynaklar

Hesaplama, sayfada açıklanan matematiksel yöntem ve kullanıcının girdiği değerlere dayanır.

Sonuç yaklaşık planlama içindir; satın alma öncesinde teklif ve ölçüleri doğrula.

Hata bildir veya düzeltme öner