Kaça Çıkar? Tüm hesaplama araçları
MATEMATİK

Oran orantı hesaplama

a / b = c / x doğru orantısındaki bilinmeyen x değerini hesapla.

Hesaplama bilgileri

Alanları kendi değerlerinle değiştir; sonuç anında güncellenir.

ÖRNEKLİ ANLATIM

Oran orantı hesaplama nasıl yapılır?

Hesaplama yöntemi

Doğru orantıda içler ve dışlar çarpımı eşittir: a × x = b × c. Bilinmeyen x = b × c / a formülüyle bulunur.

Örnek hesaplama

3 / 5 = 12 / x oranında x = 5 × 12 / 3 = 20 olur.

HESAPLAMA REHBERİ

Doğru orantıda bilinmeyeni bulma

İki oran eşitse içler ve dışlar çarpımı da eşittir. a / b = c / x denkleminde bilinmeyen x, b ile c çarpılıp a değerine bölünerek bulunur.

Fiyat-miktar, süre-üretim ve ölçek hesaplarında değerler birlikte artıyorsa doğru orantı kullanılabilir.

SIK SORULANLAR

Oran orantı hesaplama hakkında merak edilenler

Oran orantıda bilinmeyen nasıl bulunur?

a / b = c / x eşitliğinde içler ve dışlar çarpımı eşit olduğundan x, b ile c'nin çarpımının a'ya bölünmesiyle bulunur.

Bu araç ters orantı için kullanılabilir mi?

Hayır, araç doğru orantı hesaplar; iki değer birlikte artıp azaldığında geçerlidir. Ters orantıda bir değer artarken diğeri azalır ve formül farklıdır.

Hangi durumlarda doğru orantı kullanılır?

Fiyat-miktar, malzeme-ürün sayısı veya ölçek büyütme gibi iki değerin aynı yönde değiştiği hesaplamalarda doğru orantı uygundur.

İLGİLİ ARAÇLAR

Sonraki hesabını da tamamla

Kredi TaksitiAylık taksit ve toplam geri ödeme
Bileşik FaizBirikimin dönemsel büyümesi
Brüt Net MaaşKesintiler sonrası tahmini maaş
DETAYLI REHBER

Değerleri hangi kutuya yazmalısın ve orantı ne zaman işe yaramaz?

Oran orantıda formül tek satırdır; hataların çoğu değerlerin yanlış kutuya yazılmasından ya da aslında orantılı olmayan bir durumun orantıyla hesaplanmasından kaynaklanır. Aşağıdaki örnekler tarif, birim fiyat, harita ölçeği ve yakıt gibi günlük hesaplarda değerleri nasıl yerleştireceğini ve sonucun ne zaman yanıltıcı olacağını gösterir.

Aynı birimdeki değerler aynı kutu çiftine gider

Hesaplayıcıdaki a / b = c / x eşitliğinde a ile c aynı türden, b ile x de aynı türden değerler olmalıdır. Bildiğin eşleşmenin ilk yarısını a’ya, ikinci yarısını b’ye yazarsın; yeni durumun bilinen değerini c’ye yazdığında x, aradığın karşılığı verir.

4 kişilik bir tarif 300 g un istiyorsa ve 6 kişilik yapmak istiyorsan a = 4 (kişi), b = 300 (gram), c = 6 (kişi) yazarsın. Sonuç x = 300 × 6 ÷ 4 = 450 g olur. Kişi sayısını b’ye, unu a’ya yazarsan hesap yine bir sayı üretir ama anlamsızdır; bu yüzden kutuları doldurmadan önce hangi değerin hangi birimde olduğunu yüksek sesle söylemek bile işe yarar.

Birim fiyat ve ölçek hesabı

Market rafında 750 g’lık paket 96 TL, 1 kg’lık paket 135 TL ise hangisinin daha ucuz olduğunu görmek için ikisini aynı miktara çevir. a = 750 (g), b = 96 (TL), c = 1.000 (g) yazdığında x = 128 TL çıkar. Küçük paketin kilogram fiyatı 128 TL olduğu için bu örnekte büyük paket daha pahalıdır.

Harita ölçeğinde de aynı yöntem geçerlidir. 1:25.000 ölçekli bir haritada 1 cm, gerçekte 25.000 cm’ye karşılık gelir. Haritada 6,4 cm ölçtüğün bir yol için a = 1, b = 25.000, c = 6,4 yazarsan x = 160.000 cm, yani 1,6 km bulursun. Sonucu kullanmadan önce birimini metreye ya da kilometreye çevirmeyi unutma.

Ters orantıyı aynı araçla hesaplamak

Bir değer artarken diğeri azalıyorsa ters orantı söz konusudur: 3 kişinin 12 günde bitirdiği bir işi 4 kişi daha kısa sürede bitirir. Ters orantıda çarpımlar eşittir, yani 3 × 12 = 4 × x ve x = 9 gündür.

Hesaplayıcı x = b × c ÷ a formülünü kullandığı için bu sonucu da ondan alabilirsin. Yeni değeri, yani 4 kişiyi a kutusuna; eski kişi sayısını ve eski süreyi b ile c kutularına yazdığında x = 3 × 12 ÷ 4 = 9 çıkar. Bu yöntem, işin kişiler arasında eşit bölünebildiği varsayımına dayanır; pratikte koordinasyon ve bekleme süreleri gerçek süreyi uzatabilir.

Orantının yanılttığı durumlar

Doğru orantı, iki değerin birlikte aynı oranda değiştiğini varsayar. İçinde sabit bir ücret bulunan hesaplarda bu varsayım bozulur. Açılış ücreti 50 TL, kilometre ücreti 30 TL olan bir taksiyle 10 km yol 350 TL tutar; 20 km için orantıyla 700 TL bulursun, oysa gerçek tutar 50 + 30 × 20 = 650 TL’dir.

Toplu alım indirimi, kademeli tarifeler, kargo ücreti ve pişirme süresi de orantıya uymayan tipik örneklerdir. Tarifi iki katına çıkardığında malzemeleri orantıyla artırabilirsin, ancak fırın süresi genellikle iki katına çıkmaz.

  • Sabit ücretli hesaplarda önce sabit kısmı ayır, orantıyı yalnızca değişen kısma uygula.
  • Sonucu kontrol etmek için içler ve dışlar çarpımının eşit olduğuna bak: a × x = b × c.
Günlük örneklerde kutulara yazılacak değerler
Senaryoabcx
Tarifi 6 kişiye çıkarmak4 kişi300 g un6 kişi450 g un
Kilogram fiyatını bulmak750 g96 TL1.000 g128 TL
Harita ölçeği 1:25.0001 cm25.000 cm6,4 cm160.000 cm
350 km yakıt ihtiyacı (7 L/100 km)100 km7 L350 km24,5 L
Ters orantı: 4 kişiyle iş süresi4 kişi3 kişi12 gün9 gün
Son satırda ters orantı için yeni değer a kutusuna yazılmıştır.

Sık yapılan hatalar

  • Aynı türden değerleri çapraz kutulara yazmak.
  • Gram ile kilogram gibi farklı birimleri çevirmeden aynı hesapta kullanmak.
  • Sabit ücret içeren hesapları doğrudan orantıyla büyütmek.
  • a kutusuna 0 yazmak; sıfıra bölme olduğu için sonuç tanımsızdır.
ŞEFFAF HESAPLAMA

Bu sonuca nasıl güvenebilirsin?

Son kontrol11 Ağustos 2026

Varsayımlar

  • Sonuç girilen ölçü ve fiyatlara dayanır.
  • Gerçek fiyat, ürün ve uygulama koşulları sonucu değiştirebilir.

Kaynaklar

Hesaplama, sayfada açıklanan matematiksel yöntem ve kullanıcının girdiği değerlere dayanır.

Sonuç yaklaşık planlama içindir; satın alma öncesinde teklif ve ölçüleri doğrula.

Hata bildir veya düzeltme öner