Kullanılan formül
Tahsilat = brüt hizmet + KDV − gelir vergisi tevkifatı. Hesaplama ve kaynak politikamız
Brüt hizmet bedeli, KDV ve gelir vergisi tevkifatına göre serbest meslek makbuzu tahsilatını hesapla.
Alanları kendi değerlerinle değiştir; sonuç anında güncellenir.
Genel serbest meslek ödemelerinde tevkifat sorumlusu müşteriler brüt hizmet bedelinin %20'sini gelir vergisi tevkifatı olarak keser. KDV brüt bedele eklenir; tahsil edilecek tutar brüt + KDV − tevkifattır.
50.000 TL brüt hizmet, %20 KDV ve %20 gelir vergisi tevkifatında KDV 10.000 TL, tevkifat 10.000 TL ve tahsilat 50.000 TL'dir.
Tahsil edilecek tutar, brüt hizmet bedeline KDV eklenip bu toplamdan gelir vergisi tevkifatının çıkarılmasıyla bulunur; tevkifat yalnızca hizmet bedeli üzerinden hesaplanır, KDV üzerinden kesinti yapılmaz.
KDV, serbest meslek erbabının tahsil edip kendi beyannamesiyle ödediği ayrı bir vergi olduğu için makbuzda ayrı gösterilir; gelir vergisi tevkifatı oranı hizmetin türüne ve tarafların statüsüne göre değişebilir.
Brüt hizmet bedeline KDV eklenir ve bu toplamdan gelir vergisi tevkifatı çıkarılarak tahsil edilecek tutar bulunur.
Hayır, tevkifat yalnızca hizmet bedeli üzerinden hesaplanır; KDV üzerinden kesinti yapılmaz.
KDV hizmet bedelinin parçası değil, serbest meslek erbabının müşteriden tahsil edip kendi KDV beyannamesiyle ödediği vergidir; bu yüzden makbuzda ayrı bir kalem olarak gösterilir. KDV tevkifatı uygulanan işlemlerde KDV’nin bir kısmını alıcı beyan eder.
Makbuzdaki “tahsil edilen” tutar, senin kazancın değildir. İçinde beyan edeceğin KDV vardır; müşterinin kestiği stopaj ise yıl içinde ödediğin verginin bir parçası olarak geri karşına çıkar. Aşağıda makbuzun satırlarını nasıl okuyacağını, net bir tutar hedefliyorsan brüt ücreti nasıl belirleyeceğini ve müşteri türüne göre tahsilatın nasıl değiştiğini bulacaksın.
Serbest meslek makbuzunda (e-SMM) genellikle şu sıra bulunur: brüt ücret, gelir vergisi stopajı, net ücret, KDV ve tahsil edilen tutar. Brüt 20.000 TL, %20 KDV ve %20 stopajlı bir işte net ücret 16.000 TL, KDV 4.000 TL, tahsil edilen tutar 20.000 TL’dir.
Tahsil edilen tutarın brüt ücrete eşit çıkması bir tesadüftür: KDV oranı ile stopaj oranı aynı olduğu için eklenen ve düşülen tutarlar birbirini götürür. KDV oranı farklıysa veya stopaj yoksa bu eşitlik bozulur; bu yüzden tahsilatı her zaman satır satır kontrol et.
Yukarıdaki örnekte hesabına 20.000 TL girer, ama bunun 4.000 TL’si müşteriden tahsil ettiğin KDV’dir. Bu KDV’yi, iş için yaptığın harcamalardaki indirilecek KDV’yi düşerek kendi KDV beyannamende bildirir ve ödersin. Geriye kalan 16.000 TL ise vergi öncesi gelirindir.
Müşterinin kestiği 4.000 TL stopaj kaybolmaz. Müşteri bu tutarı senin adına vergi dairesine yatırır; sen de geçici vergi ve yıllık gelir vergisi beyannamende bu stopajı hesaplanan vergiden mahsup edersin. Bu nedenle makbuz kayıtlarını ve müşterinin stopajı yatırdığını gösteren bilgileri yıl boyunca düzenli sakla.
Müşteriyle “eline net şu kadar geçsin” diye anlaşıyorsan, brüt ücreti net tutarı 0,80’e bölerek bulursun. Stopaj sonrası 32.000 TL net ücret istiyorsan brüt ücret 32.000 ÷ 0,80 = 40.000 TL olmalıdır. Bu brüte %20 KDV eklendiğinde KDV 8.000 TL, stopaj 8.000 TL ve tahsil edilen tutar 40.000 TL olur.
Teklif verirken brüt ücreti, KDV’yi ve stopajı ayrı ayrı yazmak müşterinin muhasebesiyle yaşanacak yanlış anlamaları önler. “KDV dahil” veya “net” gibi ifadeler açıkça yazılmadığında aynı rakam iki taraf için farklı anlama gelebilir.
Stopajı yalnızca tevkifat sorumlusu olan müşteriler keser. Şirketler, defter tutan işletmeler ve kamu kurumları genellikle bu kapsamdadır. Bireysel bir müşteriye hizmet verdiğinde stopaj kesilmez; brüt 20.000 TL ve %20 KDV’de tahsilat 24.000 TL olur. Hesaplayıcıda stopaj seçeneğini müşteriye göre ayarla.
Bazı hizmetlerde müşteri, KDV’nin bir kısmını da KDV tevkifatı olarak kendisi beyan eder. Örneğin 20.000 TL brüt işte 4.000 TL KDV’nin yarısı tevkif edilseydi tahsilat 18.000 TL’ye düşerdi. Hizmetin KDV tevkifatına tabi olup olmadığını ve oranını mali müşavirinle kontrol et; bu hesabı KDV tevkifatı aracında ayrıca yapabilirsin.
| Durum | KDV | Stopaj | Net ücret | Tahsil edilen |
|---|---|---|---|---|
| Kurumsal müşteri, %20 KDV | 4.000,00 TL | 4.000,00 TL | 16.000,00 TL | 20.000,00 TL |
| Bireysel müşteri, %20 KDV | 4.000,00 TL | 0,00 TL | 20.000,00 TL | 24.000,00 TL |
| Kurumsal müşteri, KDV istisnası | 0,00 TL | 4.000,00 TL | 16.000,00 TL | 16.000,00 TL |
| Kurumsal müşteri, KDV’nin yarısı tevkif edilirse | 4.000,00 TL | 4.000,00 TL | 16.000,00 TL | 18.000,00 TL |
Tahsilat = brüt hizmet + KDV − gelir vergisi tevkifatı. Hesaplama ve kaynak politikamız
Sonuç vergi danışmanlığı değildir; makbuz düzenlenmeden önce oranlar doğrulanmalıdır.
Hata bildir veya düzeltme öner