Kredi tekliflerini karşılaştırırken yalnızca aylık taksite bakmak yeterli değildir. Toplam geri ödeme, vade ve finansman maliyeti birlikte değerlendirilmelidir.
Bankalar ihtiyaç ve taşıt kredilerinde çoğunlukla aylık faiz oranını gösterir. Aylık oranı doğrudan 12 ile çarpmak bileşik etkiyi tam yansıtmaz.
Karşılaştırma yaparken aynı kredi tutarı ve aynı vade için aylık taksit ile toplam geri ödemeyi birlikte inceleyin. Dosya masrafı, sigorta ve vergiler nihai maliyeti değiştirebilir.
Eşit taksitli kredi hesabı
Eşit taksit sisteminde her ay aynı tutar ödenir; ilk aylarda ödemenin daha büyük kısmı faize, ilerleyen aylarda daha büyük kısmı anaparaya gider.
Vade uzadıkça aylık ödeme genellikle düşer, ancak faiz daha uzun süre işlendiği için toplam maliyet yükselir.
Teklifleri doğru karşılaştırma
Aynı gün alınmış teklifleri, aynı anapara ve vade üzerinden karşılaştırın. Erken ödeme koşullarını ve zorunlu ek ürünleri de kontrol edin.
Hesaplama aracı bütçe planlaması içindir; bağlayıcı ödeme planı bankanın sözleşmesidir.
Bankanın söylediği faiz oranını gerçek maliyete çevirmek
Kredi ilanlarında gördüğün aylık faiz oranı, ödeyeceğin gerçek maliyetin yalnızca başlangıç noktasıdır. Aynı oranın yıllık karşılığı hesap yöntemine göre farklı çıkar; ihtiyaç kredisinde faizin üzerine vergiler eklenir; bazen de elinde yalnızca taksit tutarı olur ve faizi senin bulman gerekir. Aşağıda bu üç durumu örneklerle çözüyoruz. Oranlar yalnızca hesaplama örneğidir.
Aylık orandan yıllık orana: çarpmak mı, üs almak mı?
Aylık oranı 12 ile çarpmak yıllık nominal oranı verir: aylık %3, yıllık nominal %36’dır. Ancak eşit taksitli kredide faiz her ay kalan borç üzerinden işlediği için gerçek yıllık maliyet bileşik hesaplanır: (1 + 0,03)¹² − 1 ≈ %42,58. Bu fark, aylık oran yükseldikçe açılır; aylık %4’te nominal oran %48, bileşik yıllık oran ise yaklaşık %60,10’dur.
İhtiyaç ve taşıt kredisinde faiz üzerinden %15 BSMV ve %15 KKDF de alındığı için aylık fiilî maliyet faiz oranının 1,30 katıdır. Aylık %3 faiz, vergilerle aylık %3,9 maliyete ve yaklaşık %58,27 vergi dahil efektif yıllık orana karşılık gelir. Konut kredisinde bu iki vergi uygulanmadığı için aynı faiz daha düşük maliyet anlamına gelir. Hesaplayıcı “vergi dahil efektif yıllık oran” satırında bu değeri kendi girdiğin oranla gösterir.
Elinde yalnızca taksit varsa faizi nasıl bulursun?
Bazen bir mağaza ya da aracı yalnızca “200.000 TL, 24 ay, aylık 12.000 TL” der. Eşit taksit formülü faiz oranına göre doğrudan çözülemez; oranı deneme-yanılmayla bulmak gerekir. Hesaplayıcıya tutarı ve vadeyi girip faiz oranını değiştirerek taksiti 12.000 TL’ye yaklaştırırsın.
İhtiyaç kredisi varsayımıyla aylık %2,40 faizde taksit 11.962,66 TL, %2,45’te 12.046,07 TL çıkar; demek ki oran bu ikisinin arasındadır. Biraz daha daraltınca aylık faizin yaklaşık %2,42, vergiler dahil aylık maliyetin yaklaşık %3,15 olduğu görülür. Böylece taksitle sunulan bir teklifi, oranla sunulan başka bir teklifle aynı ölçüde karşılaştırabilirsin.
Kredi BSMV ve KKDF istisnalı bir konut kredisiyse aynı taksit doğrudan yaklaşık %3,15 aylık faize karşılık gelir; çünkü bu durumda faizin üzerine vergi eklenmez. Deneme yaparken hesaplayıcıda kredi türünü teklife uygun seçmeyi unutmamalısın.
Toplam faiz, oran × vade × anapara değildir
200.000 TL, aylık %3 ve 24 ay için “200.000 × %3 × 24 = 144.000 TL faiz” hesabı yanlıştır. Bu yöntem borcun hiç azalmadığını varsayar. Eşit taksitli kredide anapara her ay biraz azaldığı için vergisiz toplam faiz yaklaşık 83.427,60 TL’dir. Vergiler dahil hesapta taksit 12.983,41 TL, toplam finansman maliyeti yaklaşık 111.601,87 TL olur.
Bu ayrım, özellikle faizi başta sabit tutar olarak gösteren tekliflerle karşılaştırma yaparken önemlidir. Bir teklifin gerçek oranını anlamak için her zaman taksit, vade ve anaparadan yola çıkmalısın.
Masraflar oranı nasıl yükseltir?
Tahsis ücreti, sigorta gibi kalemler eline geçen tutarı azaltır ya da toplam ödemeyi artırır; bu yüzden krediyi faiz oranının gösterdiğinden daha pahalı yapar. Bankaların sözleşme öncesinde verdiği bilgi formunda faiz oranının yanında, masrafları da yansıtan yıllık maliyet oranı yer alır. İki teklifi karşılaştırırken faiz oranına ek olarak bu oranı ve toplam geri ödeme tutarını yan yana koymak en güvenilir yöntemdir.
Örnek aylık faiz oranlarının yıllık karşılıkları
Aylık faiz
Yıllık nominal (× 12)
Yıllık bileşik (vergisiz)
Aylık maliyet (BSMV + KKDF dahil)
Vergi dahil efektif yıllık
%2,00
%24,00
%26,82
%2,60
%36,07
%2,50
%30,00
%34,49
%3,25
%46,78
%3,00
%36,00
%42,58
%3,90
%58,27
%3,50
%42,00
%51,11
%4,55
%70,56
%4,00
%48,00
%60,10
%5,20
%83,73
Vergili sütunlar faiz üzerinden %15 BSMV ve %15 KKDF varsayımıyla hesaplanmıştır; tahsis ücreti ve sigorta dahil değildir.
Sık yapılan hatalar
Aylık oranı 12 ile çarpıp gerçek yıllık maliyet sanmak.
İhtiyaç kredisinde faizin üzerine eklenen BSMV ve KKDF’yi hesaba katmamak.
Toplam faizi anapara × oran × vade diye hesaplamak.
Yalnızca taksiti verilen bir teklifi faiz oranı verilen teklifle doğrudan kıyaslamak.