32 günlük mevduatı yenileyerek mi, uzun vadeye bağlayarak mı değerlendirmeli?
32 günlük mevduat tek başına kısa bir üründür; getirisini asıl belirleyen, vade sonunda ne yaptığındır. Faizi hesapta bırakıp bırakmaman, yenilemenin kaç gün geciktiği ve her yenilemede oranın nasıl değiştiği, yıl sonundaki tutarı birkaç bin lira oynatabilir. Aşağıdaki örneklerde hepsi 100.000 TL anapara ve 32 günlük vadede %17,5 stopaj varsayımıyla hesaplanmıştır; oranlar yalnızca örnektir.
Faizi çekmek mi, faiziyle yenilemek mi?
Yıllık %45 brüt oranda her 32 günlük dönemin net faizi 3.254,79 TL’dir. Her vade sonunda faizi çekip yalnız 100.000 TL’yi yenilersen 11 dönemde toplam yaklaşık 35.802,74 TL kazanırsın. Faizi de anaparaya katarak yenilediğinde her dönem biraz daha büyük bir tutar faiz kazanır ve aynı 11 dönemin sonunda net kazanç yaklaşık 42.236,97 TL olur.
Aradaki fark, faizin faiz kazanmasından gelir. Faizi düzenli gelir olarak kullanıyorsan ilk yöntem bütçene uyar; birikim yapıyorsan faiziyle yenileme talimatı vermek daha çok kazandırır. Hesaplayıcıda bunu görmek için her dönemin vade sonu net tutarını bir sonraki dönemin anaparası olarak girebilirsin.
Yenilemenin gecikmesi kaç lira eder?
Otomatik yenileme talimatı yoksa para vade sonunda vadesiz hesaba geçer ve yeniden bağlayana kadar faiz işlemez. Her yenilemede paranın üç gün beklediğini varsayarsan bir dönem 35 güne uzar; yaklaşık bir yılda 11 yerine 10 dönem tamamlanır ve tutar 142.236,97 TL yerine yaklaşık 137.753,38 TL’de kalır.
365 gün 32’ye bölündüğünde yılda yaklaşık 11,4 dönem eder; vade tarihi her ay birkaç gün öne kayar ve zamanla hafta sonlarına ya da tatillere denk gelir. Bankanın bu günlerde vadeyi nasıl işlettiğini ve otomatik yenilemenin hangi oranla yapıldığını hesap açarken sor.
Oran her yenilemede değişirse
Yenileme gününde bankanın o günkü oranı uygulanır. Aşağıdaki tablo, altı yenilemelik (192 gün) bir dönemde oranın sabit kalması, her yenilemede 1 puan düşmesi ve 1 puan yükselmesi senaryolarını karşılaştırır. Oran her dönem 1 puan düştüğünde kazanç sabit senaryoya göre yaklaşık 1.268 TL azalır, 1 puan yükseldiğinde yaklaşık 1.278 TL artar.
Kısa vadenin avantajı, oranlar yükselirken yeni oranı hemen yakalamaktır; dezavantajı ise oranlar düşerken bunu her ay hissetmektir. Oranların yönü hakkında bir beklentin yoksa paranın bir kısmını 32 günlük hesapta, bir kısmını daha uzun vadede tutmak iki riski dengelemenin bir yoludur.
Uzun vadeli bir teklifle karşılaştırma
181 gün ile 1 yıl arasındaki vadelerde stopaj %15’e düştüğü için uzun vade cazip görünebilir. Ama faiziyle yenilenen 32 günlük hesap da kendi içinde bileşik büyür: yıllık %45 brüt oran sabit kalırsa yıllık bileşik net getiri yaklaşık %44,10’a ulaşır. 192 günlük sabit bir teklifin, %15 stopajla aynı net kazancı sağlaması için yaklaşık %47,39 brüt oran sunması gerekir.
Bu hesap 32 günlük oranın hiç değişmediği varsayımına dayanır. Uzun vadeli teklif, oranı baştan sabitlediği için düşüş riskini ortadan kaldırır; karşılaştırmayı kendi bankanın iki teklifiyle ve farklı oran senaryolarıyla tekrarlamalısın.
100.000 TL, 32 günlük vade, faiziyle 6 yenileme (192 gün)
Senaryo
Oran seyri
Dönem sonu tutar
Net kazanç
Sabit oran
Her dönem %45
121.188,49 TL
21.188,49 TL
Düşen oran
%45’ten başlayıp her dönem 1 puan düşüş
119.920,16 TL
19.920,16 TL
Yükselen oran
%45’ten başlayıp her dönem 1 puan artış
122.466,92 TL
22.466,92 TL
Her dönemde %17,5 stopaj düşülmüş ve net faiz anaparaya eklenmiştir. Oranlar örnektir; stopaj oranını GİB’den, uygulanacak oranı bankandan doğrula.
Sık yapılan hatalar
Otomatik yenileme talimatı vermeyip paranın vade aralarında faizsiz beklemesine izin vermek.
Faizi her dönem çekip yıl sonunda faiziyle yenilenmiş gibi kazanç beklemek.
Tek bir 32 günlük sonucu 11 ile çarpıp yıllık kazanç sanmak; oran ve anapara her dönem değişir.
Uzun vadeli teklifi yalnız stopaj farkına bakarak seçmek; bileşik büyümeyi ve oran riskini de hesaba kat.