Kullanılan formül
Kâr/zarar = güncel toplam değer − toplam alış maliyeti. Hesaplama ve kaynak politikamız
Alış maliyetini güncel değerle karşılaştır; toplam kârı veya zararı gör.
Alanları kendi değerlerinle değiştir; sonuç anında güncellenir.
Toplam maliyet miktar × alış fiyatı, güncel değer miktar × güncel fiyat; kâr/zarar ise bu iki tutarın farkıdır. Makas ve komisyon dahil değildir.
10 birimi 4.200 TL’den alıp güncel fiyatı 4.650 TL girdiğinde toplam değer ve yüzde getiri hesaplanır.
Kâr veya zarar, mevcut toplam değerden toplam alış maliyetinin çıkarılmasıyla bulunur; alışların farklı tarihlerde farklı fiyattan yapıldığı durumlarda ortalama maliyet esas alınır.
Güncel değer TCMB'nin gösterge kuru veya piyasa fiyatına göre değişebilir; alım-satım noktasındaki makas ve komisyon burada hesaba katılmadığı için gerçekleşen net kâr biraz daha düşük çıkabilir.
Mevcut toplam değerden toplam alış maliyeti çıkarılarak kâr veya zarar bulunur.
Farklı fiyattan yapılan alışlarda ortalama maliyet esas alınır; bu, toplam alış tutarının toplam miktara bölünmesiyle bulunur.
Hayır, alım-satım noktasındaki komisyon ve kur makası hesaba katılmadığından gerçekleşen net kâr burada hesaplanandan biraz düşük çıkabilir.
Kâr/zarar hesabı tek alışta basittir; ama çoğu kişi altını ya da dövizi zaman içinde parça parça alır ve satarken ekranda gördüğü fiyattan değil, kurumun alış fiyatından satar. Bu bölüm, hesaplayıcıya hangi rakamları girmen gerektiğini, makasın kârı ne kadar erittiğini ve sonucu nasıl yorumlayacağını örneklerle anlatır.
Hesaplayıcı tek bir birim alış fiyatı ister. Birden fazla alışın varsa, her alışın tutarını topla ve toplam miktara böl. Aşağıdaki tabloda üç farklı fiyattan toplam 10 gram altın alınmış; toplam maliyet 41.900 TL, ortalama maliyet 4.190 TL’dir. Hesaplayıcıya miktar olarak 10, birim alış fiyatı olarak 4.190 girersin.
Yalnızca son alış fiyatını ya da fiyatların basit ortalamasını girmek sonucu bozar. Örnekteki üç fiyatın basit ortalaması yaklaşık 4.266,67 TL’dir; ama daha çok miktarı daha ucuza aldığın için gerçek ortalaman 4.190 TL’dir. Doğru yöntem, miktarlarla ağırlıklandırılmış ortalamadır.
Bankalar ve kuyumcular iki fiyat verir: sana satarken uyguladıkları satış fiyatı ve senden alırken uyguladıkları alış fiyatı. Elindekini bugün bozdursan eline geçecek tutarı görmek istiyorsan güncel fiyat alanına kurumun alış fiyatını girmelisin.
Aynı örnekte piyasa fiyatı 4.650 TL görünürken kurumun alış fiyatı 4.600 TL ise, piyasa fiyatıyla kâr 4.600 TL (%10,98), kurumun alış fiyatıyla 4.100 TL (%9,79) çıkar. Aradaki 500 TL, satarken ödeyeceğin makas maliyetidir.
Aldığın anda bile küçük bir zarardasındır. Örneğin kurum gram altını 4.250 TL’ye satıp 4.150 TL’ye alıyorsa, 4.250 TL’den aldığın altını aynı gün satarsan 100 TL kaybedersin. Başa baş noktasına gelmek için kurumun alış fiyatının 4.150 TL’den 4.250 TL’ye, yani yaklaşık %2,41 yükselmesi gerekir.
Fiziki altında iş biraz daha karmaşıktır. Çeyrek, yarım veya bilezik gibi ürünlerde alışta işçilik bedeli ödenir ve satışta bu bedel genellikle geri alınmaz. İşçilik ve komisyonu toplam maliyete eklemezsen hesaplayıcının gösterdiği kâr gerçekleşecek kârdan yüksek çıkar.
Ortalama maliyet yönteminde elindekinin bir kısmını satmak, kalan miktarın ortalama maliyetini değiştirmez. Örnekteki 10 gramın 4 gramını 4.600 TL’den satarsan 18.400 TL alırsın; bu 4 gramın maliyeti 4 × 4.190 = 16.760 TL olduğu için gerçekleşen kâr 1.640 TL’dir. Kalan 6 gramın ortalama maliyeti yine 4.190 TL, toplam maliyeti 25.140 TL’dir.
Bu yüzden her alış ve satışı tarih, miktar ve fiyatla birlikte kaydetmen, sonraki hesaplarda hesaplayıcıya doğru miktar ve ortalama maliyeti girmeni sağlar. Banka hesabındaki altını fiziki olarak teslim almak istersen ek ücret veya ürün farkı çıkıp çıkmayacağını da önceden sormalısın.
Hesaplayıcının gösterdiği getiri oranı elde tutma süresini hesaba katmaz. Üç ayda %10 kazanmakla iki yılda %10 kazanmak çok farklı sonuçlardır. Aynı dönem için enflasyon farkı hesaplama aracına maliyetini ve güncel değerini girerek reel kâr ya da zararını görebilir, sonucu aynı süreli bir mevduat getirisiyle kıyaslayabilirsin.
| Alış | Miktar | Birim fiyat | Tutar |
|---|---|---|---|
| 1. alış | 5 gram | 4.000 TL | 20.000 TL |
| 2. alış | 3 gram | 4.300 TL | 12.900 TL |
| 3. alış | 2 gram | 4.500 TL | 9.000 TL |
| Toplam / ortalama | 10 gram | 4.190 TL | 41.900 TL |
Kâr/zarar = güncel toplam değer − toplam alış maliyeti. Hesaplama ve kaynak politikamız
Sonuç yatırım tavsiyesi değildir; gerçekleşen kâr/zarar işlem anındaki fiyat ve komisyona göre değişir.
Hata bildir veya düzeltme öner